“Spor” Etiketi Ne Anlama Geliyor?

Etikette “spor” yazması, ürünün özellikle terlemeye ve suya dayanıklı olduğu anlamına gelebilir. Ancak dikkat: Bu ifade herhangi bir resmî standart veya garanti değildir.

Markalar, ürünlerini daha çekici kılmak için bu terimi kullanabilir. Bu nedenle yalnızca etikete güvenmek, cilt sağlığınızı riske atabilir.

Asıl Dikkat Etmeniz Gereken Bilgiler

Güneş koruyucu seçiminde, ürünün “spor” olup olmamasından çok, şu kriterlere dikkat edin:

Etiket Üzerindeki Suya Dayanıklılık Süresi:

• “Suya dayanıklı” → 40 dakika

• “Çok suya dayanıklı” → 80 dakika

Bu süreler dolduğunda ürünün etkisi azalır ve yeniden uygulanması gerekir.

Kimler İçin Uygundur?

Aşağıdaki gruplar, “spor” etiketli ürünlerden fayda görebilir — ama doğru içerik ve uygulamayla birlikte:

Aktif olarak spor yapanlar

Aşırı terleyen bireyler

Yüzme gibi su sporlarıyla uğraşanlar

Açık havada uzun süre kalanlar

Gerçek Koruma Nasıl Sağlanır?

“Spor” ifadesi tek başına yeterli değildir. Güneşten etkin şekilde korunmak için şunlara dikkat edin:

✔ UVA + UVB filtreleri içermeli
✔ Suya dayanıklılık süresi belirtilmeli
✔ Cilde yeterli miktarda, eşit şekilde uygulanmalı
✔ Güneş altında kaldıkça yenilenmeli

Son Söz: Güneş Her Yerde, Siz Hazır Mısınız?

Ne kadar hareketli olursanız olun, güneş ışınları sizi yakalamaya hazır!
Koruyucu bir kalkan arıyorsanız, sadece etiketlere değil, içeriğe ve uygulama talimatlarına dikkat edin.

SPF 100 UVB ışınlarının %99’unu engellerken, SPF 50 %98’ini, SPF 30 ise
%97’sini engeller.

Genel öneri, en az SPF 30 ile UVA ve UVB ışınlarını engelleyen geniş spektrumlu
bir formül kullanmaktır.

Etikette belirtilen miktarda koruma elde edebilmek için yüzünüzü ve
vücudunuzu kaplayacak kadar yeterli miktarda güneş kremi uygulayın.

Ayrıca özellikle tüm gün güneşte kalacak ve sık sık uygulayacaksanız, SPF değeri daha
yüksek bir ürün kullanmak en doğrusudur.

1. Koyu ve parlak renkler açık beyaz renklere göre

2. Kot, kanvas, yün , saten veya sentetik lifli yogun  dokunmus kumaslar, pamuklu, dogal, ince ve gevsek dokunmuş olanlara göre

3. Bol, salaş modeller vücudu sıkan, yapışan giysilere göre

4. Kuru olanlar ıslak giysilere göre daha iyi koruma sağlarlar.

Güneş kremleri neden göz hassasiyetine yol açar?

Güneş kremlerinin içeriğinde gözde tahriş oluşturabilecek çok sayıda aktif bileşen bulunabilir.  Bunlar kimyasal filtreler, ürünün dokusunu inceltmek ve akıcı hâle getirmek için kullanılan bileşenler, koku maddeleri, koruyucular; sprey ve jel formunda ürünlerde alkol ve benzeri bileşenlerdir. En riskli kimyasal filtreler ise avobenzon, oktokrilendir.

Güneş kreminizi seçerken dikkatli olun!

Çoğu güneş kremi göz çevresinde kullanım için üretilmediğinden gözlerinizi yakabilir. Ancak güneş kreminizi, göz kenarına 1 cm kalacak şekilde güvenle kullanabilirsiniz. Yine de göze kaçmayacak, göz çevresine yakın uygulanabilecek ve gözleri tahriş etmeyecek içeriğe sahip ürünleri tercih etmelisiniz.

 Göz yakmayan güneş kremi seçerken:

• Çinko veya titanyum dioksit içeren fiziksel/mineral koruyucu özelliği olan,

• Stik ya da yumuşak yapıda olmayan (yani kolayca dağılıp, göze kaçma olasılığı olmayan), sert formda ya da sporcular için geliştirilmiş (terlemeye dayanıklı) olan,

• Parfümsüz ve kokusuz olan,

• Bebekler için üretilmiş ürünler olmasına dikkat edin.

Bunların yanında, göz çevresi için üretilmiş SPF içeren renkli kapatıcılar, mineral pudralar da uygundur.

Gözünüze güneş kremi kaçarsa!

Kalıcı hasara yol açmasa da gözde birkaç gün boyunca yanma, batma, bulanık görmeye neden olabilir. En kısa süre içinde gözlerinizi bol suyla yıkayın.

 Güneşten en iyi nasıl korunabilirsiniz?

Güneşten korunmak için teorik olarak UV koruyuculu güneş gözlüğü, yüzünüzü gölgeleyip gözlerinizi güneşten koruyacak geniş kenarlı şapkalar kullanılmalıdır.

SPF, cilt tipine, güneş ışığının yoğunluğuna ve kullanılan güneş koruyucu miktarına bağlı olan kaba bir tahmindir.

Uluslararası önerilen SPF, 2 mg/cm²   tüm vücudu kaplamak için yaklaşık 35 ml güneş koruyucu dozu/kalınlığına  dayanmaktadır. Ancak, çoğu kullanıcı tarafından yalnızca yaklaşık dörtte biri (0,5 mg/cm²) uygulanmaktadır! Koruyuculuğu da düşmektedir.

Bir güneş kreminin etkili koruma sağlamamasının birçok nedeni vardır. Bunlar:

• Kullanmama,

• Unutma,

• Cilde uygun olmama,

• Yetersiz miktarda uygulama,

• Düzensiz uygulama “Tek sefer sür bütün gün korun” düşüncesi yanlıştır

• Gerçekten su geçirmez/dirençli olmama,

• Günlük olarak kullanmama,

• Krem yerine sprey kullanma,

• Filtrelerin stabilitesi/güneş ışığı ile inaktivasyon

Olarak sıralanabilir.

 Çoğu solaryum yatağı, insanları ultraviyole A (UVA) ışınlarını kullanır. UVA ışınları uzun dalga boyludur ve cildin derinlikleri, direk hücre DNA’sına kadar etkiler. Ultraviyole B (UVB) ışınları ise daha kısa etkili olup cildin sadece üst katmanlarını etkiler. Her iki UV ışını da  bronzlaşma sağlasa da, UVA ışınının oluşturduğu bronzlaşma UVB kaynaklı bronzlaşmadan çok daha az koruyucudur.

 Bronzlaşmanın her türü cilde zararlıdır. Özellikle sık veya uzun süreli olması durumunda cilt kanseri riski artar.

Düzenli olarak kapalı bronzlaşma kabinlerini kullanan genç yetişkinlerde cilt kanseri riski  %70 daha fazladır.

  Güneşlenmeden Bronzlaşın!

Amacınız iyi bir bronzluk elde etmekse (veya tatile geldiğiniz gün bronzlaşmış gibi görünmekse), “güneşsiz” bronzlaştırıcı losyonlar, jeller veya spreyler kullanmayı düşünün.

Ancak bu ürünler sizi güneşe karşı korumaz. Dışarı çıkmadan önce yine mutlaka  güneş kremi kullanın.

 Her Bronzluk, DNA Hasarının Bir İşaretidir!

Unutmayın ki güzel bronzlaşmak demek “bugünün esmer ışıltısı; yarınınsa kırışmış, yıpranmış, kösele gibi derisi ya da daha kötüsü, filmin sonu cilt kanseri”dir.

  D vitamini eksikliğinin sebebi öncelikle yaşam biçimimiz değişti.

 Kapalı ortamlarda yaşıyoruz. Çocuklar bile içerde oynuyor.

 Eskiden vitamin D ölçümü bu kadar sık yapılmıyordu.

Ayrıca koyu renkli kişilerin D vitamini zaten almaları çok zor.

Melanin pigmenti onları güneşten korurken, D vitamini yapımını da engelliyor.

Diğer taraftan biz kullanmamız gereken yeterli güneşten koruyucu miktarını

kullanmıyoruz. Sadece %25’ni kullanıyoruz. Tamamını kullansak belki engelleyecek

Sonuç olarak güneş koruyucularla D vitamini eksikliğinin çok bir ilişkisinin olmadığı

 bildiriliyor.

 Hem güneşten korunup hem de D vitamini ihtiyacımızı nasıl karşılayabiliriz?

Cildimizin D vitamini sentezi yapabilmesi için bazı koşullar var. Güneş ışınlarının açısının 290-315 nm dalga boyunda olması gerekir. Bulunduğumuz yerin enlemine göre yılın belli ayları bunun için uygundur. Ayrıca günün belli saatleri tercih edilmelidir. Ülkemizdeki durum ise şöyle; D vitamini sentezi için yılın mayıs-ekim ayları arasını ve günün 11:00-15:00 saatleri arasını, en az haftada 2-3 gün tercih etmek gerekir. Güneş ışınlarının cilt ile direkt teması için normal cilt rengindeki kişiler en az 20 dakika, koyu renk ciltliler ise en az 45 dakika güneşte kalmalı. Bu süre boyunca vücudumuzun en az yüzde 20’sinin yani yüz, boyun, kollar ve bacakların ön ve arka yüzleri açıkta kalacak şekilde ve herhangi bir güneşten koruyucu krem sürmeden, pencere, perde, siperlik arkasında olmadan, eskilerin deyimi ile “güneş banyosu” yapmak gerekir. Maruz kaldıktan sonra da en az 30 dakika boyunca ciltten emilimine izin vermek için duş alınmamalı. Bu şartlar sağlanırsa cildimiz D vitaminini sentezleyebilir. Ama bunları sağlayabilen var mıdır acaba?

Diğer taraftan, Dünya Sağlık Örgütüne göre, bu şartlar cildimiz için hiçbir gün, hiçbir dakika uygun değildir. Örgüt, “Güneş, en öldürücü deri kanseri olan melanom ve foto yaşlanma

gelişiminde en önemli suçludur. Gün ortasında, saat 10:00- 15:00 arasında güneşte kalma zamanını sınırlayın. Bu saatlerde en fazla 15 dakika korunmasız güneş ile temas edebilirsiniz.”diyor. Sonuç olarak, koşulların uygun olmamasından dolayı D vitamini sentezi için güneşlenmek uygun bir yöntem değil. Bu durumda yeterli D vitamini alabilmek için neler yapabiliriz?

D vitamini üretemiyor ve beslenme yoluyla yeterince alamıyoruz. Gelişen yaşam koşullarımız (kapalı ortamlarda çalışmak, çocukların dışarıda oynayamaması, AVM kültürü vb.) nedeni ile de tüm dünyada son 10 yılda D vitamini eksikliği pandemi hâlini almıştır. Koşulları mümkün olmadığı için dışarıdan destek almak zorundayız. Dünya Sağlık Örgütü, tüm toplumlarda D vitamini düzeylerine bakılmaksızın günlük D vitamini alınmasını öneriyor. “Rutin olarak herkeste ölçelim, eksiklik varsa tedavi edelim.” Yaklaşımı artık terk edildi. Eğer D vitamini eksikliği oluşturacak bir risk taşıyorsanız kan düzeylerine bakılmalıdır. Kilo sorunu olanlar, beden kitle indeksi yüksek olanlar, kapalı ortamda çalışanlar, bazı hastalıklar, hormon, bağışıklık sistemi sorunları, kemik kırıkları, ilaç kullanımı gibi durumlar bunlar arasında sayılabilir.

D vitamininin normal seviyesi 30-50 ng/mL olmalıdır. Günlük önerilen doz, yaşam boyu 600-800 IU’dur. Çevresel kirliliğe, kronik strese maruz kalanlarda, daha proaktif olmak, gelecek yıllarına yatırım yapmak isteyenlerde, doktor kontrolü altında günde 2.000-3.000 IU’ya çıkılabileceği bildiriliyor.

Kullanım şekli farklılaşabiliyor. Genellikle insanlar “ayda bir ampul kırarak bir seferde alıp kurtulmayı” düşünüyor. Tek seferde yüksek doz alınması pek önerilmiyor. Doğala yakın günlük ya da haftalık dozlarda kullanılması öneriliyor. Ancak, siz doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Sonuç olarak güneşten korunmak ile deri kanserlerinden korunmak hedeflenmelidir.  Güneş kremi ve diğer koruyucu yöntemler vücudunuzun D vitamini üretme yeteneğini azaltabilir. Ancak gerçek hayattaki kullanılan miktarları, zamanı ve uygulama şekli bunu sadece küçük bir dereceye kadar azalttığı; bu miktarın da kemik metabolizmasını etkilemediği bildirilmektedir.

Güneşten koruyucuların kullanımı için önerilen miktarı 2md/cm2, tüm vücut için 30 ml, güneşe çıkmadan en az 20 dakika sürülmesidir. Her iki saatte bir ve ıslandıkça, terledikçe yenilenmesi; mümkünse unutulan yerleri (dudak üstü, ense, kulak kepçeleri, burun gibi) hatırlamak için çift kat sürülmelidir. Yapılan çalışmalarda ise bu miktarın ¼ ‘i kullanıldığı ve güneş altında uygulandığı; bir kez sür, tüm gün korun şeklindedir. D vitamini seviyenizi artırmak için, uygun miktarda güneşe maruz kalmayı, diyetteki D vitamini kaynakları ve takviye ile birleştirebilirsiniz.

Birçok fondöten, pudra ve diğer makyaj ürünleri güneşten koruma özelliğine sahiptir. Ancak, SPF içeren bu makyaj ürünleri, üzerinde belirtilen  güneşten koruyucu etkiyi sağlamayabilir. Bunun nedeni, istenilen koruyucu etkiyi sağlayabilmesi için, kullanılması gerekli miktarın ortalama bir kişinin uyguladığı miktardan çok daha yüksek olmasıdır. Etiketteki SPF’yi elde etmek için normal pudra miktarının 14 katı ve normal fondöten miktarının 7 katı kullanılması gerekmektedir. ancak kullanılan miktar her zaman ince bir miktardır.

Makyaj yapıyorsanız, SPF korumasını arttırmak için,  her zaman ayrı bir güneşten koruyucu (en az SPF 50) ile birlikte kullanın. Sıra ile önce nemlendirici, daha sonra koruyucu ve üzerine fondöteninizi uygulayın.

Yapılan bir çalışmada;  makyaj ürünlerinin  ayrı bir  güneş koruyucu krem ile birlikte uygulamak, ek bir UV koruması sağlamış yetersiz güneş kremi uygulamasını telafi etmiştir.  Önce güneş kremi ardından makyaj ürünlerini kat kat uygulamanın  faydalı bir yaklaşım olduğu bildirilmektedir

SPF içeren dudak balsamları dudaklar için mükemmel bir seçimdir. Bu bölgedeki cilt ince olduğundan, melanin pigmenti içermediğinden ve kendi doğal antioksidanlarını üretmediğinden dudakların korunmasında etkilidirler.

 https://doi.org/10.1111/srt.13010

• Yaşanılan iklim koşularında en pratik temel kural; güneşin tepe noktasına ulaşmasından 2 saat öncesiyle 2 saat sonrası arasında kalan zaman aralığında açık alanlarda bulunmamak gerekir. Diğer taraftan gölge aramak, gözlük, şapka, kıyafet, UV koruyucu filtreler kullanılmalıdır.

·       Ömür boyu, yaşamın her dakikası güneşten kaçamayacağımıza göre mutlaka güneşten koruyucu krem kullanılmalıdır. Hiçbir güneş kremi ultraviyole ışınlarının tüm boyutlarında sizi koruyacağına dair teminat vermez.

·       Geniş spektrumlu olarak sunulan kremler güneşin UV ışınlarına karşı koruyucudur; görünür ışığa karşı koruma sağlamazlar.  Görünür ışıktan koruyan koruyucular sadece demir oksit ile renklendirilmiş “tinted” güneş koruyucuları ve fondötenlerdir. Mineral filtre (çinko oksit ve titanyum dioksit gibi) içeren kremlerin güvenirliğini, etkinliği daha fazladır.

• Özellikle; güneşe karşı risk altında olan kişiler (çocuklar, gençler, çoklu beni olanlar, güneşe karşı duyarlılığı olanlar, hormon tedavisi görenler, akne ve akne tedavisindeki kişiler, lekeli-melazmalılar, kendinde/ailesinde melanom veya melanom dışında cilt kanseri hikayesi olanlar)  en az SPF 30 tercihan SPF 50 korumalı  renklendirilmiş (tinted) koruyucu içeren ürünler veya koruyucu üzerine fondöten kullanmalıdır. Tabii ki yeterli miktarda kullanılmalı ve 2 saatte bir tekrarlanmalıdır.

• Cilt bakımınızda, cildinizin altını temizleyen, çevresel kirliliklerden koruyan “savaşçı moleküller” olan antioksidanları, özellikle A ve C vitaminlerini kullanın. Günlük Cilt bakım ürünleri arasında A vitamini “altın standart”, cildin sigortası denilebilecek C vitamini ise “gümüş standart”tır. Yine bilimin umut verdiği, peptit, DNA onarıcı ürünler, niasinamid,  E vitamini, hidroksiasitler, üzüm çekirdeği, yaşil çay gibi bitki ekstreleri kullanılabilir.

•  Güneşten koruyucu yaşam alışkanlıkları; Cilt güçlendirici beslenme (sebze ağırlıklı, lifli, düşük karbonhidratlı, doğal ve yerel), beslenme desteği ürünler (A, B, C, D, E vitaminleri, antioksidanlar, bitkisel destekler) ve sağlıklı yaşam tercihleri de güneşten korunmada alternatif yöntemlerdir.